Με ρυθμό 46,8% καλπάζει κάθε χρόνο η αύξηση της δαπάνης του ΙΦΕΤ για φάρμακα την τελευταία πενταετία κυρίως με την εισαγωγή καινοτόμων φαρμάκων που δεν έχουν ακόμη κυκλοφορήσει στην ελληνική αγορά, έχουν όμως εγκριθεί από διεθνείς οργανισμούς όπως ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων ή και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων.
Τα φάρμακα αυτά φτάνουν στη χώρα μας μέσω Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ) και διανέμονται στους ασθενείς με ατομικά δέματα, μέσω του ΕΟΠΥΥ, ο οποίος καλύπτει τη δαπάνη.
Για να συμβεί αυτό, χρειάζεται η έγκριση της εισαγωγής για τον κάθε ασθενή ξεχωριστά, μετά την έγκριση του σχετικού αιτήματος του γιατρού του προς το Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης του ΕΟΠΥΥ και την αρμόδια επιτροπή.
Κατ΄αντιστοιχία, ο ρυθμός αύξησης της δαπάνης για ατομικά δέματα κοινών φαρμάκων που δεν υπάρχουν στην εσωτερική αγορά, είναι μόλις 6,4%.
Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει μελέτη που κατατέθηκε στο ευρωπαϊκό συνέδριο φαρμακοοικονομίας ISPOR που πραγματοποιήθηκε φέτος στη Βιέννη στις 8-11 Νοεμβρίου και συμπεριελήφθη στο 5% των καλύτερων μελετών που κατατέθηκαν φέτος στο συγκεκριμένο συνέδριο.
Επικεφαλής της μελέτης, ήταν η πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ και της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Βασιλική – Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου σε συνεργασία με την ερευνητική ομάδα στελεχών του ΕΟΠΥΥ, αποτελούμενη από τους: Χριστίνα Γεώργη, Παναγιώτη Πατεράκη, Χαρά Κανή, Παναγιώτα Λίτσα και Κωνσταντίνο Ψυχογιό.
Τα στοιχεία δίνουν τη δυνατότητα ανάλυσης των δεδομένων για το ρυθμό ανάπτυξης των καινοτόμων φαρμάκων, τη σχέση τους με τα υπόλοιπα φάρμακα και μπορούν να επιτρέψουν προβλέψεις για την ανάγκη χρηματοδότησης από το κράτος των θεραπειών που χρειάζονται οι ασθενείς
H πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ και της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Βασιλική – Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου παρουσιάζει τις τρεις μελέτες των φαρμάκων μέσω ΙΦΕΤ, στο ευρωπαϊκό συνέδριο φαρμακοοικονομίας ISPOR
Στη μελέτη αυτή και άλλες δύο που επίσης παρουσιάστηκαν στο ίδιο συνέδριο, περιλαμβάνονται για πρώτη φορά στοιχεία για τα φάρμακα που πληρώνει ο ΕΟΠΥΥ για την κάλυψη των ασφαλισμένων του και τα οποία φτάνουν στους ασθενείς μέσω των φαρμακείων του Οργανισμού, έχουν όμως αγοραστεί από το ΙΦΕΤ και πρόκειται για καινοτόμα ή ορφανά φάρμακα σπανίων παθήσεων.
Πρόκειται για ειδικά, καινοτόμα φάρμακα νέας τεχνολογίας που ακολουθούν το κανάλι εισαγωγής του ΙΦΕΤ, είτε γιατί δεν έχουν εγκριθεί ακόμη από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) αλλά μόνο από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων, είτε γιατί παρά την έγκριση του ΕΜΑ, η Ελλάδα δεν αποτελεί ελκυστική αγορά λόγω clawback.
Οι τρεις μελέτες που παρουσιάστηκαν στο ISPOR, δίνουν τη δυνατότητα ανάλυσης των δεδομένων για το ρυθμό ανάπτυξης των καινοτόμων φαρμάκων, τη σχέση τους με τα υπόλοιπα φάρμακα και μπορούν να επιτρέψουν προβλέψεις για την ανάγκη χρηματοδότησης από το κράτος των θεραπειών που χρειάζονται οι ασθενείς, όταν δεν βρίσκουν λύση με τα υπάρχοντα φάρμακα.
Αυξημένες δαπάνες
Σύμφωνα με την πρώτη μελέτη, οι δαπάνες του ΙΦΕΤ για εισαγωγή ειδικών καινοτόμων φαρμάκων αυξήθηκε από 62,1 εκατ. ευρώ το 2020 σε 308,7 εκατ. ευρώ το 2025, μια αύξηση της τάξης του 397,2%, όταν για κοινά φάρμακα που αποζημιώνει ο ΕΟΠΥΥ η δαπάνη αυξήθηκε από 1.499,3 εκατ. ευρώ το 2020 σε 2.436,8 εκατ. ευρώ το 2025, καταγράφοντας αύξηση 62,5%.
Τα ποσά αυτά αντιστοιχούν σε μέση ετήσια αύξηση της τάξης του 37,8% για το ΙΦΕΤ και 10,2% για τα λοιπά αποζημιούμενα φάρμακα, ποσοστό που συνάδει με την ετήσια αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης, διεθνώς.
Την ίδια περίοδο, οι συνταγές αυξάνονται ετησίως κατά 7,9% και οι ασθενείς κατά 8,7%, δείχνοντας το υψηλό κόστος των νέων τεχνολογιών υγείας.
Αξίζει να σημειωθεί εδώ, ότι η δυνατότητα αξιοποίησης των λύσεων που δίνει η πρόοδος της επιστήμης, δεν είναι πάντα διαθέσιμη για το σύνολο των ασθενών που έχουν ανάγκη τις θεραπείες αυτές, καθώς δεν είναι πάντα βέβαιο ότι οι ασθενείς μπορούν να έχουν πρόσβαση στο ΣΗΠ.
Περισσότερες συνταγές και ασθενείς
Συνολικά η δαπάνη του ΕΟΠΥΥ για αγορά φαρμάκων αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό της τάξης του 12%, με μια αύξηση 75,8% της δαπάνης από τα 1,561 δις. το 2020 στα 2,746 δις. ευρώ το 2025.
Ο συνολικός αριθμός συνταγών αυξήθηκε κατά 47% από 1.638 εκατ. το 2020 σε 2.407 εκατ. το 2025 αυξανόμενος με μέσο ρυθμό ανόδου 8%.
Το σύνολο των διανεμηθέντων δεμάτων αυξήθηκε κατά 38,7% από 2.989 εκατ. το 2020 σε 4.145 εκατ. πακέτα το 2025, κρατώντας ρυθμό ανόδου της τάξης του 6,8% κάθε χρόνο από το 2020-2025.
Αντίστοιχα, οι ασθενείς που πήραν φάρμακα μέσω ΙΦΕΤ αυξήθηκαν κατά 371,2%, από 924 σε 4.354 με μέσο ρυθμό αύξησης 36,3%. Τα φάρμακα αυτά αντιστοιχούσαν στο 11,2% της δαπάνης αλλά το 2,3% των δεμάτων που διανεμήθηκαν το 2025.
Ορφανά φάρμακα
Η ομάδα του ΕΟΠΥΥ, με επικεφαλής την κ. Γκογκοζώτου, σε δεύτερη μελέτη που κατέθεσε επίσης στο ISPOR, αυτή τη φορά με τη συμμετοχή και της Αναστασίας Σεϊμένη – στελέχους του Οργανισμού. Η μελέτη διαπίστωσε ότι από τα 308,7 εκατ. ευρώ που διέθεσε ο ΕΟΠΥΥ για καινοτόμα φάρμακα μέσω ΣΗΠ το 2025, τα 174,4 εκατ. ευρώ, δηλαδή το 56,5%, αφορούσαν ορφανά φάρμακα για σπάνιες παθήσεις.
Καθώς η πρόσβαση των ασθενών δεν είναι καθολική, όμως ολοένα και περισσότεροι ασθενείς βρίσκουν διέξοδο μέσω του ΙΦΕΤ, η δαπάνη για ορφανά φάρμακα από το Ινστιτούτο αυξήθηκε κατά 9,2 ποσοστιαίες μονάδες στο 56,5% της δαπάνης για καινοτόμα φάρμακα, έναντι ποσοστού 47,3% το 2020.
Θεαματική όμως ήταν η αύξηση από πλευράς όγκου.
Οι ποσότητες φαρμάκων που εισάγει το Ινστιτούτο, αυξήθηκαν κατά 581,8% μέσα στην τελευταία πενταετία, πλησιάζοντας τις 100.000 ατομικά δέματα (93.395 πακέτα) από σχεδόν 14.000 το 2020 (13.699 πακέτα).
Από αυτά, σχεδόν τα 20.000 πακέτα (19.590 ατομικά δέματα) αφορούσαν ορφανά φάρμακα το 2025, έναντι 5.524 ατομικά δέματα ορφανών φαρμάκων το 2020, μια αύξηση 254,6%.
Αντίστοιχα, σε ότι αφορά τον αριθμό των ειδών φαρμάκων που εισάγονται, το 2025 εισήχθησαν φάρμακα με 204 εμπορικές ονομασίες, έναντι 128 το 2020, μια αύξηση της τάξης του 60% περίπου. Από αυτά, τα 45 ήταν ορφανά φάρμακα το 2025, έναντι 28 το 2020 – εδώ η αύξηση ξεπέρασε το 60%.
Καταλήγοντας η δεύτερη μελέτη, διαπίστωσε ότι σχεδόν το 60% (το 58,8%) της αύξησης της δαπάνης στο ΙΦΕΤ προέρχεται από τα ορφανά φάρμακα, αφού σε συνολική αύξηση δαπάνης 246,6 εκατ. ευρώ, τα 145 εκατ. ευρώ αφορούσαν πρόσθετες αγορές ορφανών φαρμάκων.
Ενώ το 56,5% της δαπάνης του ΙΦΕΤ αφορά ορφανά φάρμακα, εντούτοις στην πορεία του χρόνου, η αναλογία των δεμάτων ορφανών φαρμάκων μειώθηκε σχεδόν στο μισό και συγκεκριμένα στο 21% από 40,3%, εξαιτίας περισσότερων καινοτόμων θεραπειών που εισάγονται από το Ινστιτούτο.
Στην τρίτη μελέτη, διαπιστώνεται ότι παρότι τα ατομικά δέματα για ορφανά φάρμακα έχουν μειωθεί κατά 54,8% , η δαπάνη για την αγορά τους έχει αυξηθεί κατά 41,1%.
Από την άλλη πλευρά, τα ατομικά δέματα για άλλες παθήσεις έχουν αυξηθεί κατά 34,5%, όμως η αύξηση της δαπάνης για αυτά, έχει φτάσει το 64,3%.
Έτσι, παρατηρείται ότι το κόστος ανά ατομικό δέμα ασθενούς, μπορεί να φτάσει να είναι σχεδόν οκταπλάσιο για τα ορφανά φάρμακα (μέχρι 7,8 φορές πάνω) σε σύγκριση με τα υπόλοιπα φάρμακα εισαγωγής του ΙΦΕΤ για το 2025, όταν το 2020 η σχέση κόστους ορφανών και λοιπών φαρμάκων ήταν τριπλάσια.
