Ένα έργο τέχνης που είχε εξαφανιστεί από ιταλική εκκλησία για περισσότερα από είκοσι χρόνια κατάφεραν να εντοπίσουν οι Καραμπινιέροι, αξιοποιώντας ένα πρωτοποριακό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.
Η υπόθεση αφορά πίνακα του 17ου αιώνα, ο οποίος απεικονίζει την Αγία Αγνή και είχε κλαπεί τον Αύγουστο του 2004 από την εκκλησία Virgo Potens, στη Σουλμόνα της Ιταλίας.
Το έργο εντοπίστηκε τον Οκτώβριο του 2024 σε έκθεση παλαιών αντικειμένων στην Πάρμα, όταν αστυνομικοί φωτογράφισαν εκθέματα και επεξεργάστηκαν τις εικόνες με ειδικό λογισμικό αναγνώρισης κλεμμένων πολιτιστικών αγαθών.
Παρότι ο πίνακας είχε υποστεί σημαντικές παρεμβάσεις, το σύστημα κατάφερε να αναγνωρίσει ομοιότητες με την αρχική του μορφή.
Συγκεκριμένα, άγνωστοι είχαν καλύψει το αρνί που κρατούσε η Αγία Αγνή, αντικαθιστώντας το με περγαμηνή, ενώ είχαν αφαιρέσει το φωτοστέφανο και άλλα θρησκευτικά σύμβολα. Έτσι, η μορφή της αγίας έμοιαζε πλέον με μια συνηθισμένη νεαρή γυναίκα.
Το πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης, με την ονομασία Swoads, δεν βασίστηκε στο θέμα του πίνακα, αλλά συνέκρινε χρώματα, σχήματα και χαρακτηριστικά της σύνθεσης με καταχωρίσεις της αστυνομικής βάσης δεδομένων.
Μετά τον εντοπισμό της πιθανής αντιστοιχίας, οι αστυνομικοί κατέσχεσαν το έργο και ειδικοί επιβεβαίωσαν την ταυτότητά του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των ιταλικών αρχών, η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει συμβάλει στην ανάκτηση εκατοντάδων έργων τέχνης και χιλιάδων μικρότερων πολιτιστικών αντικειμένων.
Ο πίνακας της Αγίας Αγνής επέστρεψε τελικά στην εκκλησία του στις 20 Μαΐου 2025, ύστερα από σχεδόν 21 χρόνια απουσίας.
Η υπόθεση αναδεικνύει τις νέες δυνατότητες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στην αντιμετώπιση της αρχαιοκαπηλίας και της παράνομης διακίνησης έργων τέχνης.
Οι ειδικοί επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η τεχνολογία δεν υποκαθιστά την αστυνομική έρευνα, αλλά λειτουργεί ως πολύτιμο εργαλείο για τον ταχύτερο εντοπισμό χαμένων πολιτιστικών θησαυρών.
