Ένα εντυπωσιακό επίτευγμα της αρχαίας ρωμαϊκής υαλουργίας κατάφεραν να αναπαραγάγουν επιστήμονες στη Βρετανία, αποκαλύπτοντας πώς ένα γυάλινο κύπελλο ηλικίας περίπου 1.600 ετών μπορούσε να εμφανίζεται άλλοτε πράσινο και άλλοτε κόκκινο, ανάλογα με τον φωτισμό.
Πρόκειται για το περίφημο Κύπελλο του Λυκούργου, που χρονολογείται στον τέταρτο αιώνα μετά Χριστόν και φυλάσσεται στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι ότι αποκτά πράσινη απόχρωση όταν το φως αντανακλάται στην επιφάνειά του, ενώ μετατρέπεται οπτικά σε βαθύ κόκκινο όταν φωτίζεται από πίσω.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ κατάφεραν να αναδημιουργήσουν το φαινόμενο, αξιοποιώντας σύγχρονες επιστημονικές γνώσεις για τη συμπεριφορά εξαιρετικά μικρών μεταλλικών σωματιδίων μέσα στο γυαλί.
Το μυστικό βρίσκεται σε νανοσωματίδια χρυσού και αργύρου, τα οποία επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο το υλικό απορροφά και διαχέει το φως.
Η ερευνήτρια Λίζα Χόλαντς, σε συνεργασία με ειδικούς στην αρχαία υαλουργία, πραγματοποίησε σειρά πειραμάτων, μεταβάλλοντας τη σύνθεση των υλικών, τις συνθήκες θέρμανσης και τα επίπεδα οξυγόνου.
Ύστερα από διαδοχικές δοκιμές, η ομάδα ανέπτυξε μια επαναλήψιμη μέθοδο παραγωγής γυαλιού με τις ίδιες εντυπωσιακές οπτικές ιδιότητες.
Με το νέο υλικό δημιουργήθηκε και ένα σύγχρονο γλυπτό από τον Βρετανό καλλιτέχνη Έλιοτ Γουόκερ, το οποίο πρόκειται να παρουσιαστεί τον Νοέμβριο στο Σέφιλντ.
Η ανακάλυψη δεν περιορίζεται στην αρχαιολογική της σημασία. Η κατανόηση αυτών των ιδιοτήτων θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη προηγμένων γυάλινων υλικών και νέων τεχνολογιών που αξιοποιούν το φως.
Παρότι η ακριβής μέθοδος των Ρωμαίων τεχνιτών παραμένει άγνωστη, η έρευνα αποδεικνύει ότι είχαν επιτύχει, μέσα από τον πειραματισμό, αποτελέσματα που σήμερα εξηγούνται με τις αρχές της νανοτεχνολογίας.
