Η Δανία έχει καταφέρει κάτι που λίγοι θα περίμεναν: να εξελιχθεί σε διεθνή κόμβο δωρεάς σπέρματος, προμηθεύοντας με γενετικό υλικό περισσότερες από 100 χώρες. Πίσω από αυτή την ιδιαίτερη εξαγωγική επιτυχία βρίσκονται η επιστημονική πρόοδος, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις και ένα νομοθετικό πλαίσιο που ευνόησε την ανάπτυξη της αγοράς.
Η κυριαρχία της αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Στο Βέλγιο και την Ολλανδία εκτιμάται ότι περίπου έξι στα δέκα παιδιά που γεννιούνται με δωρεά σπέρματος έχουν Δανό βιολογικό πατέρα. Στην ίδια τη Δανία, η αναλογία υπολογίζεται σε μία γέννηση ανά εκατό.
Η αφετηρία εντοπίζεται στη δεκαετία του 1950, όταν η κρυοσυντήρηση επέτρεψε την ασφαλέστερη αποθήκευση και μεταφορά σπέρματος. Ακολούθησαν δημόσιες δομές, ενώ από τη δεκαετία του 1980 οι ιδιωτικές κλινικές άνοιξαν τον δρόμο για μια οργανωμένη διεθνή δραστηριότητα. Ανάμεσα στους πρωταγωνιστές βρίσκεται η Cryos International, που εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες τράπεζες σπέρματος παγκοσμίως.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν και οι διαφορές στη νομοθεσία. Πριν από το 2007, περιορισμοί στη θεραπεία γυναικών χωρίς άνδρα σύντροφο οδήγησαν στη δημιουργία εναλλακτικών υπηρεσιών από μαίες, προσελκύοντας ενδιαφερόμενες από το εξωτερικό. Η μεταγενέστερη διεύρυνση της πρόσβασης ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τον κλάδο.
Η επιτυχία, ωστόσο, συνοδεύεται από δύσκολα ερωτήματα σχετικά με την ανωνυμία των δοτών, το δικαίωμα γνώσης της καταγωγής και τον αριθμό των παιδιών ανά δότη.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε υπόθεση Δανού δότη με κληρονομική μετάλλαξη που αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου. Το σπέρμα του χρησιμοποιήθηκε για τη γέννηση τουλάχιστον 197 παιδιών σε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ τους και η Ελλάδα. Η υπόθεση επανέφερε επιτακτικά το ζήτημα του διεθνούς ελέγχου.
Παράλληλα, η διασυνοριακή διακίνηση γενετικού υλικού δυσκολεύει την καταγραφή των γεννήσεων που συνδέονται με τον ίδιο άνθρωπο. Ειδικοί επισημαίνουν ότι χωρίς κοινά μητρώα και σαφείς κανόνες, οι εθνικοί περιορισμοί δεν επαρκούν. Έτσι, η χώρα που πρωτοπορεί εμπορικά βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής συζήτησης για την ασφάλεια της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
