Από ένα ποτήρι κρασί στο τραπέζι μέχρι τις εξόδους για μπίρα, η κατανάλωση αλκοόλ αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης κοινωνικής ζωής. Ωστόσο, οι επιστήμονες διαπιστώνουν ολοένα και περισσότερο ότι δεν είμαστε το μοναδικό είδος στον πλανήτη που «τιμά» τα ποτά. Η φύση φαίνεται πως προσφέρει… κεράσματα με αλκοόλ εδώ και εκατομμύρια χρόνια.
Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική επισκόπηση, η αιθανόλη παράγεται φυσικά σχεδόν σε κάθε οικοσύστημα της Γης. Καθώς πολλά ζώα τρέφονται συστηματικά με υπερώριμα σακχαρώδη φρούτα και νέκταρ, η επαφή τους με το αλκοόλ είναι πολύ πιο συχνή απ’ όσο νομίζαμε.
Από τους χιμπατζήδες στις… μαϊμούδες-αράχνες: Ποια ζώα «το ρίχνουν» στα αλκοολούχα;
Η φυσική ζύμωση άρχισε να εξαπλώνεται μαζικά πριν από περίπου 100 εκατομμύρια χρόνια, όταν εμφανίστηκαν τα ανθοφόρα φυτά. Ενώ στα φρέσκα φρούτα η περιεκτικότητα σε αλκοόλ είναι ελάχιστη (1-2%), στους υπερώριμους καρπους –όπως αυτούς του φοινικόδεντρου– μπορεί να φτάσει ακόμα και το 10%.
- Οι χιμπατζήδες της Γουινέας: Κάμερες παρατήρησης έχουν καταγράψει άγριους χιμπατζήδες να καταναλώνουν με αξιοσημείωτη ζέση το αλκοολούχο ρετσίνι από φοινικόδεντρα.
- Οι μαϊμούδες-αράχνες του Παναμά: Φαίνεται πως έχουν ιδιαίτερη αδυναμία στα κίτρινα φρούτα mombin, τα οποία περιέχουν φυσική αλκοολική συγκέντρωση 1% έως 2,5%.
Όπως επισημαίνει η ερευνήτρια Anna Bowland από το Πανεπιστήμιο του Exeter, «απομακρυνόμαστε πλέον από την ανθρωποκεντρική αντίληψη ότι το αλκοόλ αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των ανθρώπων».
Μεθούν τελικά τα ζώα;
Οι ιστορίες για ζώα που συμπεριφέρονται… αλλόκοτα υπό την επήρεια αλκοόλ δίνουν και παίρνουν: από ελέφαντες και μπαμπουίνους που καταναλώνουν φρούτα marula, μέχρι μια άλκη στη Σουηδία που βρέθηκε παγιδευμένη σε δέντρο αφού είχε φάει ζυμωμένα μήλα. Η πραγματικότητα, ωστόσο, διαφέρει ανάλογα με τον οργανισμό:
- Υψηλή αντοχή και γρήγορος μεταβολισμός: Ζώα όπως οι μικροσκοπικές μυγαλές των δέντρων καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, αλλά το μεταβολίζουν τόσο γρήγορα που δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα μέθης.
- Η περίπτωση των πτηνών: Αντίθετα, είδη που δεν έχουν συνηθίσει την αιθανόλη επηρεάζονται δραστικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν πτηνά (όπως το είδος Bombycilla cedrorum), τα οποία εντοπίστηκαν νεκρά μετά από συγκρούσεις σε κτίρια, καθώς πετούσαν «μεθυσμένα» αφού είχαν καταναλώσει τεράστιες ποσότητες από ζυμωμένα μούρα. «Η μέθη δεν συγχωρείται στην άγρια φύση, όπου η επιβίωση είναι καθημερινός αγώνας», τονίζουν οι επιστήμονες.
- Ο ρόλος στα έντομα: Στις φρουτόμυγες, το αλκοόλ επηρεάζει ακόμη και την κοινωνική τους συμπεριφορά (για παράδειγμα, τα αρσενικά στρέφονται σε αυτό όταν απορρίπτονται ερωτικά), ενώ παράλληλα το αξιοποιούν για να προστατεύσουν τα αυγά τους από παράσιτα.
⚠️ Προσοχή στα κατοικίδια: Το αλκοόλ είναι τοξικό για σκύλους και γάτες
Αν και ορισμένα άγρια ζώα έχουν αναπτύξει μηχανισμούς ανοχής στη φυσική αιθανόλη, το αλκοόλ παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνο και τοξικό για τα οικόσιτα ζώα μας. Σε περίπτωση που κάποια γάτα ή σκύλος έρθει σε επαφή με αλκοόλ, απαιτείται άμεση κτηνιατρική παρέμβαση.
Το επόμενο ερευνητικό στοίχημα
Οι επιστήμονες συνεχίζουν να ερευνούν το φαινόμενο, επιχειρώντας να απαντήσουν στο κρίσιμο ερώτημα: τα ζώα αναζητούν συνειδητά τροφές με αλκοόλ επειδή τους αρέσει η γεύση, ή απλώς πέφτουν πάνω τους αναζητώντας τα πιο ώριμα και θρεπτικά φρούτα του δάσους;
