Σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών δίνουν ελπίδα στις ασθενείς με καρκίνο του μαστού, για την αντιμετώπιση της νόσου, ακόμη και σε προχωρημένα στάδια.
Ο καρκίνος του μαστού εάν διαγνωστεί έγκαιρα μπορεί να είναι ιάσιμος, όμως η πρόοδος της επιστήμης με την αναγνώριση των επιμέρους χαρακτηριστικών των όγκων σε συνδυασμό με τις στοχευμένες θεραπείες μπορεί να πετύχει τη μετατροπή της νόσου σε χρόνια, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα μια καλή ποιότητα ζωής.
Στη χώρα μας, η πλειονότητα των νέων θεραπευτικών σχημάτων είναι διαθέσιμη για τις ασθενείς, όμως από τις αρχές του καλοκαιριού, οι ασθενείς με τριπλά αρνητικό καρκίνο μαστού βρίσκονται σε αγωνία για τη δυνατότητα συνέχισης της θεραπείας τους, για οικονομικούς λόγους που οδήγησαν την φαρμακευτική που διαθέτει στην αγορά το μοναδικό σκεύασμα να αποφασίσει την απόσυρσή του, μετά την άκαρπη έκβαση των διαπραγματεύσεων για την τιμή με την οποία θα προμηθεύεται το κράτος το συγκεκριμένο φάρμακο.
Η αναστάτωση που προκλήθηκε από το θεραπευτικό κενό που επρόκειτο να δημιουργηθεί για περίπου 300 ασθενείς, έκανε τις υπηρεσίες του υπουργείου Υγείας να το ξανασκεφτούν και να ξεκινήσουν έναν δεύτερο γύρο διαπραγματεύσεων, ο οποίος ακόμη δεν έχει καταλήξει.
Μπορούμε πλέον να επιλέγουμε την καταλληλότερη θεραπεία για τη συγκεκριμένη ασθενή και να την τροποποιούμε καθώς μεταβάλλεται η βιολογία της νόσου
Για τις νεότερες εξελίξεις, αλλά και την πορεία της θεραπευτικής αντιμετώπισης του καρκίνου του μαστού μίλησε στο in.gr ο πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων – Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), αναπληρωτής καθηγητής Ογκολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Μανώλης Σαλούστρος, με αφορμή τον μήνα ευαισθητοποίησης κατά της νόσου, που φέτος είναι αφιερωμένος στο μεταστατικό καρκίνο μαστού.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται ιδιαίτερα σημαντική πρόοδος στη θεραπεία του καρκίνου του μαστού. Η θεραπευτική επιλογή δεν βασίζεται πλέον μόνο στο στάδιο της νόσου, αλλά κυρίως στη βιολογία του όγκου και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς.
Στην πρώιμη νόσο, οι νεότερες θεραπείες μειώνουν τον κίνδυνο υποτροπής και αυξάνουν τις πιθανότητες οριστικής ίασης. Ανάλογα με τον υπότυπο του όγκου, χρησιμοποιούνται σύγχρονες ορμονικές και στοχευμένες θεραπείες, ανοσοθεραπεία, αναστολείς CDK4/6 και, σε ασθενείς με κληρονομικές μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 ή BRCA2, ειδικές θεραπείες που στοχεύουν αυτή τη γενετική ευπάθεια.
Στη μεταστατική νόσο, ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη αποτελούν τα συζευγμένα αντισώματα-φάρμακα, τα οποία μεταφέρουν ισχυρές αντικαρκινικές ουσίες περισσότερο επιλεκτικά στα καρκινικά κύτταρα. Παράλληλα, ο εκτενέστερος μοριακός έλεγχος και η υγρή βιοψία μάς βοηθούν να εντοπίζουμε συγκεκριμένες μεταλλάξεις και να επιλέγουμε τη θεραπεία με μεγαλύτερη ακρίβεια.
«Επομένως, δεν υπάρχει μία και μοναδική «νέα θεραπεία» για όλες τις ασθενείς. Η σημαντικότερη αλλαγή είναι η μετάβαση σε μια ολοένα πιο εξατομικευμένη αντιμετώπιση, με περισσότερες θεραπευτικές επιλογές, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και καλύτερη ποιότητα ζωής», σημείωσε ο καθηγητής.
Μεταστατικός καρκίνος μαστού
Αναλύοντας ειδικά το θέμα του μεταστατικού καρκίνου του μαστού, ο κ. Σαλούστρος τόνισε ότι έχει σημειωθεί εντυπωσιακή πρόοδος.
«Διαθέτουμε πλέον νεότερες ορμονικές και στοχευμένες θεραπείες, ανοσοθεραπεία για συγκεκριμένες ασθενείς και, κυρίως, τα συζευγμένα αντισώματα-φάρμακα. Πρόκειται για φάρμακα που αναγνωρίζουν έναν συγκεκριμένο στόχο στην επιφάνεια του καρκινικού κυττάρου και μεταφέρουν τη θεραπευτική ουσία περισσότερο επιλεκτικά σε αυτό.
Παράλληλα, ο μοριακός έλεγχος του όγκου και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η λεγόμενη υγρή βιοψία μας επιτρέπουν να αναγνωρίζουμε μεταλλάξεις και μηχανισμούς αντοχής. Έτσι μπορούμε να επιλέγουμε την καταλληλότερη θεραπεία για τη συγκεκριμένη ασθενή και να την τροποποιούμε καθώς μεταβάλλεται η βιολογία της νόσου.
Ο στόχος δεν είναι μόνο η παράταση της επιβίωσης, αλλά και η διατήρηση μιας καλής ποιότητας ζωής. Για αρκετές ασθενείς ο μεταστατικός καρκίνος του μαστού μπορεί πλέον να ελέγχεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, με διαδοχικές και αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες ανανεώνονται διαρκώς, καθώς νέα δεδομένα ενσωματώνονται στη θεραπευτική πρακτική», είπε ο καθηγητής.
Οριστική θεραπεία;
Η πρόοδος της επιστήμης έχει καταστήσει τον καρκίνο του μαστού ιάσιμο, εφόσον η διάγνωση γίνει έγκαιρα, για το λόγο αυτό έχει σημασία ο προληπτικός έλεγχος με μαστογραφία.
Επειδή όμως, υπάρχουν και οι περιπτώσεις που ο καρκίνος του μαστού επανέρχεται, ο κ. Σαλούστρος εξήγησε ότι «ο καρκίνος του μαστού, όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, στις περισσότερες περιπτώσεις είναι δυνητικά ιάσιμος. Η πρόγνωση έχει βελτιωθεί σημαντικά χάρη στην έγκαιρη διάγνωση και στη συνδυασμένη χρήση χειρουργικής θεραπείας, ακτινοθεραπείας και σύγχρονων συστηματικών θεραπειών.
Υπάρχουν, ωστόσο, όγκοι με πιο επιθετικά βιολογικά χαρακτηριστικά, περιπτώσεις που διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο ή νόσοι που αναπτύσσουν αντοχή και υποτροπιάζουν. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν αρκεί μόνο το μέγεθος του όγκου: χρειάζεται πλήρης βιολογικός και, όπου ενδείκνυται, μοριακός χαρακτηρισμός.
Ο μεταστατικός καρκίνος του μαστού κατά κανόνα δεν θεωρείται σήμερα ιάσιμος με την κλασική έννοια. Είναι όμως ολοένα περισσότερο αντιμετωπίσιμος ως χρόνια νόσος. Με τις σύγχρονες θεραπείες μπορούμε σε πολλές περιπτώσεις να επιτυγχάνουμε μακροχρόνιο έλεγχο, να παρατείνουμε ουσιαστικά την επιβίωση και να διατηρούμε καλή ποιότητα ζωής. Η πορεία κάθε ασθενούς είναι διαφορετική και εξαρτάται από τον υπότυπο της νόσου, την έκτασή της και την ανταπόκριση στη θεραπεία».
Μεταστατικός και τριπλά αρνητικός καρκίνος μαστού
Σε ότι αφορά το πρόσφατο ζήτημα που έχει δημιουργηθεί με το ενδεχόμενο απόσυρσης του φαρμάκου για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο μαστού, ο πρόεδρος της ΕΟΠΕ διευκρίνισε ότι «η συζήτηση αφορά το sacituzumab govitecan, ένα συζευγμένο αντίσωμα-φάρμακο με σημαντικό ρόλο στη θεραπεία συγκεκριμένων ασθενών με μεταστατικό καρκίνο του μαστού.
Αφορά κυρίως ασθενείς με τριπλά αρνητικό καρκίνο μαστού, αλλά διαθέτει ευρωπαϊκή ένδειξη και για ορισμένες προθεραπευμένες ασθενείς με ορμονοευαίσθητη, HER2-αρνητική μεταστατική νόσο. (Δηλαδή για ασθενείς με συγκεκριμένο τύπο ορμονοεξαρτώμενου καρκίνου μαστού που παρά την προηγούμενη θεραπεία η νόσος προχώρησε σε μετάσταση).
Βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για την παραμονή του φαρμάκου στην ελληνική αγορά και εκτιμούμε ότι υπάρχουν περιθώρια για την εξεύρεση λύσης. Αυτό προϋποθέτει ουσιαστική και υπεύθυνη συνεργασία μεταξύ του Υπουργείου Υγείας και της φαρμακευτικής εταιρείας.
Κοινός στόχος χρειάζεται να είναι η εξασφάλιση της συνέχειας της θεραπείας για τις ασθενείς που ήδη τη λαμβάνουν, αλλά και της έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης για κάθε νέα ασθενή που πληροί τα επιστημονικά κριτήρια. Οι οικονομικές και διοικητικές διαπραγματεύσεις είναι αναγκαίες για τη βιωσιμότητα του συστήματος, δεν θα πρέπει όμως να οδηγούν σε θεραπευτικά κενά ή σε ανισότητες στην ογκολογική περίθαλψη.
Η πρόσβαση σε μια εγκεκριμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη θεραπεία δεν μπορεί να εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας ή την οικονομική δυνατότητα της ασθενούς. Για τον λόγο αυτό, προσδοκούμε ότι το Υπουργείο και η φαρμακευτική εταιρεία θα καταλήξουν εγκαίρως σε μια βιώσιμη συμφωνία, η οποία θα διασφαλίζει την παραμονή του φαρμάκου και την απρόσκοπτη, ισότιμη πρόσβαση των ασθενών που το χρειάζονται».
