Η νέα καταληκτική ημερομηνία μεταφέρεται –εφόσον οριστικοποιηθεί η ρύθμιση– στις 31 Μαρτίου 2028, δίνοντας επιπλέον χρόνο σε ιδιοκτήτες και μηχανικούς να διαχειριστούν εκκρεμότητες δεκαετιών.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο όπου η πίεση στην αγορά ακινήτων αυξάνεται, ενώ χιλιάδες υποθέσεις παραμένουν «κολλημένες» σε πολεοδομικές αποκλίσεις που θεωρούνταν για χρόνια ήσσονος σημασίας.
Η υφιστάμενη προθεσμία για τις Κατηγορίες 1 έως 4 λήγει στις 31 Μαρτίου 2026. Χωρίς παράταση, το ρίσκο για την αγορά θεωρείται μεγάλο. Αγοραπωλησίες, γονικές παροχές και δωρεές απειλούνται να μπλοκάρουν, καθώς ακόμη και μικρές πολεοδομικές αποκλίσεις –μετατοπίσεις κτιρίων, αλλαγές χρήσης, αδήλωτες διαμερισματώσεις– αρκούν για να «τινάξουν στον αέρα» μια μεταβίβαση.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην τύχη των αυθαιρέτων της Κατηγορίας 5: εξ ολοκλήρου αυθαίρετα ή κτίρια με υπερβάσεις άνω του 40% σε δόμηση ή κάλυψη και 20% στο ύψος. Από το φθινόπωρο του 2020, τα ακίνητα αυτά βρίσκονται σε θεσμικό κενό.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο ιδιώτες. Δημόσια και δημοτικά κτίρια παραμένουν εκτός ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων για ενεργειακή ή στατική αναβάθμιση, καθώς τα αυθαίρετα δεν χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκά προγράμματα – ακόμη κι όταν υπάρχουν διαθέσιμα κονδύλια.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το ΥΠΕΝ εξετάζει περιορισμένο «άνοιγμα» της Κατηγορίας 5, κυρίως για κτήρια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με αυστηρά κριτήρια που ακόμη δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά να ενταχθούν και αστικές κατοικίες ή ακίνητα που μπορούν να μετατραπούν σε κύρια κατοικία μέσω ειδικής διαδικασίας.
